ในสภาพแวดล้อมการทำงานของโรงงานอุตสาหกรรม ความเสี่ยงและอันตรายสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นจากเครื่องจักร สารเคมี หรือแม้กระทั่งพฤติกรรมของตัวพนักงานเอง เครื่องมือที่ทรงพลังและมีประสิทธิภาพที่สุดในการเฝ้าระวังและป้องกันอุบัติเหตุก่อนที่จะเกิดขึ้นจริงก็คือ การตรวจความปลอดภัยประจำวัน (Daily Safety Patrol) ซึ่งเป็นกระบวนการที่เจ้าหน้าที่ความปลอดภัย (จป.) หัวหน้างาน และฝ่ายบริหาร ร่วมมือกันลงพื้นที่จริงเพื่อค้นหาจุดเสี่ยงและแก้ไขอย่างทันท่วงที

ความสำคัญทางกฎหมายและบทบาทหน้าที่ของ จป. และหัวหน้างาน

ตามกฎกระทรวงการจัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน บุคลากร หน่วยงาน หรือคณะบุคคลเพื่อดำเนินการด้านความปลอดภัยในพื้นที่ทำงาน พ.ศ. 2565 ได้กำหนดไว้อย่างชัดเจนว่า ทั้งหัวหน้างานและเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน (จป.) มีหน้าที่ต้องตรวจตรา ดูแล และเสนอแนะแนวทางแก้ไขปรับปรุงสภาพการทำงานให้ปลอดภัย ดังนั้นการทำ Daily Safety Patrol จึงไม่ใช่เพียงแค่กิจกรรมทั่วไปในโรงงาน แต่เป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องปฏิบัติเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ปลอดภัยและถูกสุขลักษณะแก่พนักงานทุกคน

3 ขั้นตอนหลักในการทำ Daily Safety Patrol อย่างมีประสิทธิภาพ

การเดินตรวจความปลอดภัยประจำวันที่จะได้ผลลัพธ์ที่ดี ไม่ใช่เพียงแค่การเดินดูรอบๆ โรงงานแล้วกลับไปทำงานต่อ แต่ต้องมีโครงสร้างและขั้นตอนที่ชัดเจน ดังนี้

• 1. การเตรียมตัวก่อนการตรวจ (Preparation): จป. และหัวหน้างานควรจัดทำแบบฟอร์มการตรวจ (Checklist) ที่เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ โดยเน้นไปที่จุดเสี่ยงสำคัญ เช่น พื้นที่จัดเก็บสารเคมี จุดติดตั้งถังดับเพลิง ทางหนีไฟ และจุดที่มีการใช้งานเครื่องจักรหนัก นอกจากนี้ผู้ตรวจจะต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE) ที่เหมาะสมกับพื้นที่นั้นๆ เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดี
• 2. การปฏิบัติการตรวจในพื้นที่จริง (Execution): ในขณะเดินตรวจ ให้มุ่งเน้นการสังเกต 2 ส่วนสำคัญ คือ สภาพที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Conditions) เช่น พื้นลื่น แสงสว่างไม่เพียงพอ สายไฟชำรุด และ การกระทำที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Acts) เช่น พนักงานไม่สวมใส่ PPE การทำงานลัดขั้นตอน หรือการหยอกล้อกันระหว่างทำงาน
• 3. การบันทึกและติดตามผล (Reporting & Follow-up): เมื่อพบจุดบกพร่อง ต้องทำการบันทึกภาพและเขียนรายละเอียดลงในรายงานทันที โดยต้องระบุผู้รับผิดชอบและกำหนดระยะเวลาในการแก้ไขให้ชัดเจน (Action Plan) สิ่งสำคัญคือต้องมีการติดตามผล (Follow-up) ว่าจุดที่พบได้รับการแก้ไขอย่างเสร็จสมบูรณ์แล้วหรือไม่

เทคนิคการเดินตรวจความปลอดภัยให้ได้ใจพนักงาน

บ่อยครั้งที่พนักงานมองว่าการเดินตรวจความปลอดภัยคือการจับผิด ทำให้เกิดความเกร็งหรือพยายามปกปิดข้อมูล เพื่อแก้ปัญหานี้ จป. และหัวหน้างานควรปรับเปลี่ยนทัศนคติจากการ "จับผิด" มาเป็นการ "จับดี" และสร้างปฏิสัมพันธ์เชิงบวก โดยปฏิบัติดังนี้

• กล่าวทักทายพนักงานด้วยความเป็นกันเอง และสอบถามถึงปัญหาหรืออุปสรรคในการทำงานจริง
• เมื่อพบพนักงานที่ปฏิบัติงานอย่างถูกต้องตามมาตรฐานความปลอดภัย ให้กล่าวชื่นชมทันทีต่อหน้าเพื่อนร่วมงาน เพื่อสร้างขวัญกำลังใจ
• หากพบพนักงานที่ทำงานอย่างไม่ปลอดภัย ให้เข้าไปพูดคุยและอธิบายถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นด้วยเหตุผล มากกว่าการใช้อารมณ์หรือการคาดโทษ

บทสรุป

การตรวจความปลอดภัยประจำวัน หรือ Daily Safety Patrol เป็นหัวใจสำคัญในการสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยเชิงรุกในองค์กร การที่ จป. หัวหน้างาน และฝ่าย HR ร่วมมือกันผลักดันกิจกรรมนี้อย่างจริงจังและสม่ำเสมอ ไม่เพียงแต่จะช่วยลดสถิติอุบัติเหตุและอัตราการสูญเสียให้เป็นศูนย์เท่านั้น แต่ยังเป็นการปฏิบัติตามกฎหมายความปลอดภัยในการทำงานอย่างครบถ้วน และส่งเสริมให้พนักงานทุกคนตระหนักว่า ความปลอดภัยเป็นเรื่องของทุกคนที่ต้องร่วมมือกันในทุกๆ วัน