การปฐมพยาบาลและการกู้ชีพเบื้องต้น (First Aid & CPR) คู่มือฉบับสมบูรณ์

ทำไมทุกสถานประกอบการต้องอบรมปฐมพยาบาล?

ภาวะฉุกเฉินเกิดขึ้นได้กับทุกคน ทุกที่ ทุกเวลา โดยเฉพาะ ภาวะหัวใจหยุดเต้นฉับพลัน ที่ต้องได้รับการช่วยเหลือทันที เพราะเซลล์ในร่างกาย — โดยเฉพาะสมอง — ทนต่อการขาดเลือดและออกซิเจนได้เพียงช่วงเวลาสั้นมาก

นอกจากนี้ กฎหมายความปลอดภัยยังกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้มีการปฐมพยาบาลและการส่งต่อผู้ป่วยที่เหมาะสมในสถานประกอบกิจการ ดูเพิ่มเติมที่ รวมกฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน

การปฐมพยาบาล และ CPR คืออะไร ต่างกันอย่างไร?

การปฐมพยาบาล (First Aid) คือการให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยหรือผู้ได้รับบาดเจ็บทันทีในที่เกิดเหตุ ด้วยอุปกรณ์เท่าที่หาได้ ก่อนนำส่งสถานพยาบาล เป้าหมายคือลดความรุนแรงของการบาดเจ็บ ป้องกันความพิการ และรักษาชีวิตไว้

CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) หรือการฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน เป็นเทคนิคเฉพาะที่ใช้เมื่อผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้นและไม่หายใจ โดยการกดหน้าอกร่วมกับการช่วยหายใจ เพื่อให้เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงสมองต่อเนื่องแทนการทำงานของหัวใจ

พูดง่าย ๆ คือ CPR เป็นส่วนหนึ่งของการปฐมพยาบาล ที่ใช้ในสถานการณ์วิกฤตที่สุด

ขั้นตอนการทำ CPR เบื้องต้น

1. ประเมินความปลอดภัยของที่เกิดเหตุ — ตรวจสอบว่าไม่มีอันตรายต่อตัวผู้ช่วยเหลือ เช่น ไฟฟ้า สารเคมี เครื่องจักร ก่อนเข้าไปช่วย
2. ปลุกเรียกและตรวจการตอบสนอง — ตบไหล่และเรียกเสียงดัง หากไม่ตอบสนองและไม่หายใจ (หรือหายใจเฮือก) ให้ถือว่าหัวใจหยุดเต้น
3. ขอความช่วยเหลือ — โทร 1669 (การแพทย์ฉุกเฉิน) และสั่งให้คนใกล้เคียงไปนำเครื่อง AED มาทันที
4. กดหน้าอก (Chest Compression) — วางส้นมือกลางกระดูกหน้าอก กดลึกประมาณ 5–6 ซม. อัตรา 100–120 ครั้ง/นาที ปล่อยให้หน้าอกคืนตัวสุดทุกครั้ง
5. ช่วยหายใจ — เปิดทางเดินหายใจแล้วช่วยหายใจ 2 ครั้ง สลับกับการกดหน้าอก 30 ครั้ง (อัตรา 30:2)
6. ใช้ AED ทันทีที่ได้เครื่อง — เปิดเครื่องและทำตามคำสั่งเสียง ติดแผ่นนำไฟฟ้าตามภาพ แล้วกดปุ่มช็อกเมื่อเครื่องสั่ง
7. ทำต่อเนื่องไม่หยุด — ทำ CPR ต่อไปจนผู้ป่วยรู้สึกตัว หรือทีมแพทย์ฉุกเฉินมารับช่วงต่อ

เครื่อง AED คืออะไร คนทั่วไปใช้ได้ไหม?

AED (Automated External Defibrillator) คือเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าชนิดอัตโนมัติ ออกแบบมาให้คนทั่วไปใช้ได้ โดยไม่ต้องเป็นบุคลากรทางการแพทย์ เครื่องจะวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าหัวใจของผู้ป่วยเองและสั่งงานเป็นเสียงทีละขั้นตอน

• เปิดเครื่อง แล้วฟังคำสั่งเสียงจากเครื่อง
• ติดแผ่นนำไฟฟ้าบนหน้าอกเปล่าตามตำแหน่งในภาพบนแผ่น
• หยุดสัมผัสตัวผู้ป่วยขณะเครื่องวิเคราะห์คลื่นหัวใจ
• กดปุ่มช็อกเมื่อเครื่องสั่ง แล้วทำ CPR ต่อทันที

ยิ่งใช้ AED เร็วเท่าไร โอกาสรอดชีวิตยิ่งสูงขึ้น จึงเป็นเหตุผลที่หลายองค์กรติดตั้ง AED ในพื้นที่ และควรอบรมพนักงานให้ใช้ได้จริง

อัตราการกด CPR: ผู้ใหญ่ เด็ก และทารก

รายละเอียดและการฝึกปฏิบัติกับหุ่นฝึกแต่ละช่วงวัย จะอยู่ในหลักสูตรอบรมภาคปฏิบัติ

หัวข้อที่จะได้เรียนในหลักสูตร (6 ชั่วโมง)

• การประเมินความเป็นอันตรายก่อนเข้าช่วยเหลือ
• ประเมินผู้ป่วยเบื้องต้นตามหลักการ Rapid Trauma Assessment
• การช่วยเหลือระบบทางเดินหายใจ และระบบไหลเวียนเลือด
• การปฐมพยาบาลภาวะฉุกเฉินหลอดเลือด
• การปฐมพยาบาลกรณีได้รับสัมผัสสารเคมี
• การช่วยเหลือกรณีมีสิ่งอุดกั้นทางเดินหายใจ
• การฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน และการใช้เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED)
• การยกเคลื่อนย้ายผู้ได้รับบาดเจ็บ
• การจำลองเหตุการณ์ เพื่อฝึกการคัดแยกและเผชิญเหตุ

ใครควรเข้าอบรมปฐมพยาบาลและ CPR?

• พนักงานในโรงงาน คลังสินค้า และไซต์ก่อสร้าง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ
• เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยฯ — จป.หัวหน้างาน จป.บริหาร และคณะกรรมการ คปอ.
• ทีมตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน (ERT) และเจ้าหน้าที่ห้องพยาบาลของสถานประกอบการ
• ฝ่ายบุคคล ครู พี่เลี้ยงเด็ก และผู้ดูแลผู้สูงอายุ
• พนักงานออฟฟิศและประชาชนทั่วไปที่ต้องการช่วยชีวิตคนใกล้ตัวได้

หลักสูตรอบรม In-House ของสมาร์ทเซฟตี้

จัดอบรมถึงสถานประกอบการทั่วประเทศ เน้นภาคปฏิบัติกับหุ่นฝึก CPR และเครื่อง AED จำลอง พร้อมจำลองสถานการณ์ฉุกเฉินเสมือนจริง วิทยากรเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์ฉุกเฉินที่ผ่านการรับรอง

หลักสูตร การปฐมพยาบาลและการกู้ชีพเบื้องต้น (First Aid & CPR Basic) 6 ชั่วโมง · รับ 30 ท่าน/รุ่น · มีใบรับรองดูรายละเอียดหลักสูตร

หลักสูตรอบรมอื่นที่องค์กรมักจัดร่วมกัน

หลักสูตร การฝึกอบรมผู้ขับรถยก ประเภทรถยกพาเลทยกสูง (Stacker)ดูรายละเอียด หลักสูตร ปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่ (Mobile crane) 4 ผู้ดูรายละเอียด หลักสูตร การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)ดูรายละเอียด

บทความความรู้ที่เกี่ยวข้อง

5 ขั้นตอนการชี้บ่งอันตรายในสถานประกอบการหน้าที่ตามกฎหมายของ จป.หัวหน้างานไฟไหม้ในโรงงาน — ป้องกันได้ก่อนสายเกินไป⚡️ ไฟฟ้าช็อตในที่ทำงาน — อันตรายที่ป้องกันได้การมีส่วนร่วมในโครงการปรับปรุงพื้นที่ทำงานให้ปลอดภัยการเฝ้าระวังพฤติกรรมพนักงานใหม่ในช่วงทดลองงาน