อบรมซ้อมแผนกราดยิง และการเอาตัวรอดจากการก่อการร้าย (IN-HOUSE)

เหตุกราดยิงในห้างสรรพสินค้า เหตุระเบิดในที่สาธารณะ และเหตุความรุนแรงในสถานที่ทำงาน เกิดขึ้นแล้วในประเทศไทย และทุกครั้งเกิดขึ้นในสถานที่ที่คนส่วนใหญ่เชื่อว่าปลอดภัย

ต่างจากภัยธรรมชาติตรงที่เหตุการณ์ประเภทนี้ไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า และเวลาที่ใช้ตัดสินใจสั้นกว่ามาก ข้อมูลจากเหตุการณ์จริงพบว่าคนจำนวนมากเสียชีวิตเพราะยืนนิ่งเพื่อทำความเข้าใจว่าเสียงที่ได้ยินคืออะไร เพราะวิ่งไปรวมกันในมุมอับที่ไม่มีทางออก หรือเพราะเลือดออกรุนแรงแล้วไม่มีใครห้ามเลือดเป็นในช่วงก่อนที่หน่วยแพทย์จะเข้าพื้นที่ได้

หลักสูตรนี้ยึดหลัก หนี ซ่อน สู้ (Run · Hide · Fight) ซึ่งเป็นแนวทางสากลที่ใช้ฝึกรับมือเหตุคนร้ายกราดยิงทั่วโลก โดยเรียงตามลำดับความสำคัญ คือออกจากพื้นที่ให้เร็วที่สุดเป็นทางเลือกแรก หากออกไม่ได้จึงหาที่กำบังและปิดกั้นตัวเอง และการเข้าต่อสู้ขัดขวางผู้ก่อเหตุเป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อชีวิตอยู่ในอันตรายเฉพาะหน้าและไม่มีทางเลือกอื่นแล้วเท่านั้น ควบคู่กับทักษะปฐมพยาบาลบาดแผลรุนแรงซึ่งเป็นสิ่งที่ช่วยชีวิตได้มากที่สุดในเหตุการณ์ลักษณะนี้

เนื้อหาสำคัญของหลักสูตร

• ลักษณะและรูปแบบของภัยคุกคามจากการก่อการร้ายและความรุนแรง ทั้งเหตุกราดยิง วัตถุระเบิด การจับตัวประกัน และความรุนแรงจากบุคคลภายในองค์กร
• การสังเกตพฤติกรรมและสิ่งผิดปกติก่อนเกิดเหตุ การรายงานสิ่งบอกเหตุตามช่องทางของหน่วยงานโดยไม่สร้างความตื่นตระหนก
• หนี (Run) — ทางเลือกแรกและปลอดภัยที่สุด การตัดสินใจออกจากพื้นที่ในวินาทีแรก การเลือกเส้นทางที่ไม่ใช่ทางเดียวกับฝูงชน การไม่กลับไปเก็บสิ่งของ การทิ้งสัมภาระ และการนำผู้อื่นออกไปพร้อมกันโดยไม่เพิ่มความเสี่ยง
• ซ่อน (Hide) — เมื่อออกไม่ได้ ต้องเลือกที่กำบังที่กันกระสุนได้จริงแทนที่บังสายตาเพียงอย่างเดียว การปิดกั้นและล็อกประตู การจัดวางตัวในห้อง การปิดเสียงโทรศัพท์และการอยู่เงียบ
• สู้ (Fight) — ทางเลือกสุดท้ายเมื่อชีวิตอยู่ในอันตรายเฉพาะหน้าและหนีหรือซ่อนไม่ได้แล้ว หลักการตัดสินใจ การใช้สิ่งของรอบตัว การลงมือพร้อมกันเป็นกลุ่ม และข้อจำกัดทางกฎหมายที่ต้องเข้าใจก่อนตัดสินใจ
• การแจ้งเหตุให้เจ้าหน้าที่อย่างมีประโยชน์ ข้อมูลที่ต้องให้ทันที (ตำแหน่ง จำนวนผู้ก่อเหตุ อาวุธ จำนวนผู้บาดเจ็บ) การส่งข้อความเมื่อพูดไม่ได้ และการปฏิบัติตัวเมื่อเจ้าหน้าที่เข้าพื้นที่เพื่อไม่ให้ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นผู้ก่อเหตุ
• การปฏิบัติตัวเมื่อพบวัตถุต้องสงสัย ระยะปลอดภัย ข้อห้ามเรื่องการเคลื่อนย้ายและการใช้สัญญาณวิทยุ และขั้นตอนการแจ้งเหตุ
• การปฐมพยาบาลบาดแผลรุนแรง การห้ามเลือดด้วยการกดและการใช้สายรัดห้ามเลือด การจัดการบาดแผลทะลุ การดูแลทางเดินหายใจ การช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานด้วย CPR และ AED
• การคัดแยกผู้บาดเจ็บเมื่อมีผู้ประสบเหตุจำนวนมาก การเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บออกจากพื้นที่เสี่ยง และการฝึกจำลองสถานการณ์พร้อมถอดบทเรียน

อ้างอิงแนวทางสากล

เนื้อหาส่วนการเอาตัวรอดของหลักสูตรนี้พัฒนาโดยอ้างอิงหลักสูตร Preparing and Responding to Active Shooter Incidents ของ UNDSS (United Nations Department of Safety and Security) ซึ่งเป็นหลักสูตรที่สหประชาชาติใช้เตรียมความพร้อมให้ทั้งผู้บริหารและพนักงานรับมือสถานการณ์คนร้ายกราดยิง เผยแพร่บนแพลตฟอร์มอบรมของ UNDSS ที่ training.dss.un.org ใช้เวลาเรียนประมาณ 20 นาที มีใบรับรองเมื่อเรียนจบและไม่มีวันหมดอายุ พร้อมสื่อประกอบทั้งแผ่นพับ บัตรพกพา และโปสเตอร์ให้ดาวน์โหลด

ทั้งนี้กรอบแนวคิด Run · Hide · Fight เป็นแนวทางที่หน่วยงานความปลอดภัยระดับสากลใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยมีต้นทางจาก U.S. Department of Homeland Security และ FBI สมาร์ทเซฟตี้นำมาปรับให้สอดคล้องกับบริบทของสถานประกอบกิจการในประเทศไทย ทั้งเรื่องผังอาคาร ช่องทางแจ้งเหตุของไทย และข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ความเชื่อมโยงกับกฎหมาย

• พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 มาตรา 16 กำหนดให้นายจ้างจัดให้มีการฝึกอบรมด้านความปลอดภัยแก่ลูกจ้าง ครอบคลุมถึงการเตรียมพร้อมรับภาวะฉุกเฉินในสถานที่ทำงาน
• พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 นับรวมภัยจากการก่อวินาศกรรมไว้ในขอบเขตของสาธารณภัย หน่วยงานจึงควรมีแผนเผชิญเหตุรองรับ
• กฎกระทรวง ว่าด้วยการจัดสวัสดิการในสถานประกอบกิจการ พ.ศ. 2548 กำหนดให้นายจ้างจัดให้มีปัจจัยในการปฐมพยาบาลและการรักษาพยาบาลตามขนาดของสถานประกอบกิจการ
• กฎกระทรวงฯ เกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ในส่วนของแผนอพยพและการฝึกซ้อม ซึ่งใช้เป็นฐานต่อยอดไปสู่แผนเผชิญเหตุความรุนแรงได้

หลักสูตรนี้เหมาะกับใคร

เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยและเจ้าหน้าที่ต้อนรับซึ่งเป็นด่านแรก ทีมตอบโต้เหตุฉุกเฉินและทีมอพยพ ผู้ดูแลอาคารสำนักงาน ศูนย์การค้า โรงแรมและสถานที่ที่มีคนหนาแน่น บุคลากรสถานศึกษาและสถานพยาบาล พนักงานที่ต้องปฏิบัติงานนอกสถานที่หรือพื้นที่เสี่ยง และผู้บริหารที่ต้องสั่งการในภาวะวิกฤต

1. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเข้าใจรูปแบบภัยคุกคามจากการก่อการร้ายและความรุนแรง และประเมินจุดเสี่ยงในพื้นที่ปฏิบัติงานของตนเองได้

2. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมสังเกตสิ่งบอกเหตุก่อนเกิดเหตุการณ์ และรายงานตามช่องทางที่ถูกต้องได้

3. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมตัดสินใจตามหลัก หนี ซ่อน สู้ (Run · Hide · Fight) ได้อย่างถูกต้องภายในเวลาอันสั้น โดยเข้าใจลำดับความสำคัญว่าการหนีคือทางเลือกแรก และการสู้เป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อไม่มีทางเลือกอื่น

4. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเลือกที่กำบังที่ปลอดภัยจริงและปิดกั้นพื้นที่ได้อย่างถูกวิธี

5. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมแจ้งเหตุแก่เจ้าหน้าที่ได้อย่างมีประโยชน์ ปฏิบัติตัวถูกต้องเมื่อเจ้าหน้าที่เข้าระงับเหตุ และปฏิบัติตัวได้ถูกต้องเมื่อพบวัตถุต้องสงสัย

6. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมมีทักษะปฐมพยาบาลบาดแผลรุนแรง โดยเฉพาะการห้ามเลือด การดูแลทางเดินหายใจ และการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐาน ในช่วงก่อนหน่วยแพทย์เข้าถึงพื้นที่

7. เพื่อให้ผู้เข้าอบรมคัดแยกและเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บได้อย่างปลอดภัย และนำความรู้ไปจัดทำแผนเผชิญเหตุของหน่วยงานได้